Huruf-u Munfasıla

yorumsuz
907
Huruf-u Munfasıla

Huruf-u Munfasıla

Tanzimat’tan itibaren gerek dil ve gerekse imlâ hususunda birçok tartışmanın yapıldığını görüyoruz. Yazı ile ilgili tartışmaların temel noktasını Arap harflerinin Türkçeyi ifade etmedeki yetersizliği oluşturmuştur. Bu yüzden tartışmaların büyük çoğunluğu alfabe üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu bağlamda başta Encümen-i Dâniş yazarları olmak üzere Münif Paşa (Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye), Yenişehirli Avni Bey, Namık Kemal, Şinasi, Ali Suavi, Ahmet Mithat Efendi, Şemseddin Sâmi, Macid Paşa, Elhac İbrahim Efendi ve Ali Sedat Bey gibi Tanzimat devrinin önemli isimlerinin imlâ hususunda çeşitli çözüm önerileri getirdiği görülmektedir.

İşte literatüre daha sonra Enver Paşa yazısı olarak geçen imlâ sistemi, doğrudan doğruya Münif Paşa ile başlayan ve Islah-ı Huruf Cemiyeti’nin öneri ve çalışmalarıyla sistemli hale gelen huruf-ı munfasıla esasına dayanır. Enver Paşa, Münif Paşa’dan itibaren başlayan ve Islah-ı Huruf Cemiyeti ile bir kamuoyu oluşturulmuştur.

Balkan Savaşı yıllarında uygulamaya konulan ve daha

çok ordu yazışmalarında kullanılan bu imlâ çeşidi, Hatt-ı Cedîd, Hatt-ı Enverî, Ordu Elifbası ve Alman Yazısı gibi isimlerle anılmıştır.

Enver Paşa’nın bu yeni uygulamasına zamanlama açısından uygun olmadığı gerekçesiyle İsmet Paşa itiraz etmiş ve onu vazgeçirmeye çalışmıştır:

“Paşam , yaptığınız büyük bir inkılaptır. Ancak memleketin genç zabitleri ihtiyat subayı olarak bulunuyorlar ve keşiftedirler. Harfler öyle tek tek yazılırsa keşif raporları çok gecikir. Oysa keşif raporlarının hemen ulaşması lazımdır.Bu bakımdan bu büyük eserinizi zaferden sonra tatbik etmek üzere şimdilik erteleseniz” demiştir. Ancak Enver Paşa ikna olmamış ve bu devrim hareketini kendisine göre gerçekleştirmiştir.

Peki, Mustafa Kemal ne demiştir bu alfabe değişikliğine ?

Ruşen Eşref Ünaydın’ın anlattığına göre Atatürk de Enver Paşa’nın bu inkılab hareketini eleştirmiştir:

“Peki, güzel! İyi bir niyet; fakat yarım iş, hem de zamansız. Harp zamanı harf zamanı değildir. Harp olurken harfle oynamak sırası mıdır? Ne yapmak için? Muharrerât ve muhaberatı teshil için mi* Bu şimdiki şekil, hem yazmayı, hem okumayı, hem de anlamayı bineanaleyh hem anlaşmayı eskisinden fazla geciktirir ve güçleştirir. Hız isteyen bir zamanda böyle yavaşlatıcı, zihinleri yorup şaşırtıcı bir teşebbüse geçmenin maddi, ameli ve milli ne faydası var? Sonra da madem ki başladın, cesaret et şunu tam yap, medeni bir şekil alsın.”

Bu zamansız ama iyi niyetle yapılan yenilik hareketi de tarihin tozlu rafları arasındaki yerini alacaktır.

Ulaş Salih ÖZDEMİR / Eğitimci- Yazar / Yazarın Diğer Yazıları
www.egitimedair.net / Eğitime dair ne varsa…


Etiketler: , ,
Eklenme Tarihi: 17 Mart 2016

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın